قدرت فردى خود مىجنگيدند . از جمله افرادى كه مردانه در صحنهء پيكار ايستاد ، حضرت حمزه ( ع ) بود . او با شجاعتى وصف ناپذير به دشمن هجوم مىبرد . به هر سو كه حمله مىكرد ، چنان غرق در نبرد مىشد كه از خود غافل مىماند . برده‌اى به نام وحشى نيز از همين خصلت وى استفاده كرد و آن سردار نامدار اسلام را از پاى درآورد . « 1 » حضرت على بن ابى طالب عليه السلام از ديگر سردارانى بود كه از خود شجاعتى بىمانند نشان داد . وى بويژه به پاسدارى از وجود رسول خدا ( ص ) اهميت مىداد و پروانه وار گرد شمع وجود حضرتش مىچرخيد . در همين نبرد بود كه منادى در آسمان ندا داد : « لا سَيْفَ الَّا ذُوالْفَقارِ وَ لا فَتىً الَّا عَلِىٌ « 2 » » شمشيرى جز ذوالفقار و رادمردى جز على نيست . رسول خدا ( ص ) نيز به سختى پيكار مىكرد . حضرتش از همه به دشمن نزديكتر بود و در يك زمان هم مىجنگيد و هم فرماندهى مىكرد . ياران اندكى را كه در كنارش مانده بودند ، هدايت و تشويق مىفرمود . آن حضرت در جنگ احد چندين زخم كارى برداشت و دندان مباركش شكست و آن قدر در آن روز تير انداخت كه زه كمانش پاره شد . « 3 » دشمن بسيار تلاش مىكرد كه شايد بتواند رسول خدا ( ص ) را از پاى درآورد . چهار تن مأمور اين كار شدند و توانستند چند ضربت به حضرتش وارد آورند ، ولى رشادت و فداكارى چند تن از اصحاب ، بويژه حضرت على ( ع ) مانع اجراى نيت پليدشان شد . « 4 » جنگ روانى رسول خدا ( ص ) همراه تعداد اندك باقيماندهء يارانش در كوه احد موضع گرفتند . « 5 » شايعهء قتل پيامبر ( ص ) همه جا پيچيده بود . آن حضرت به كسانى كه وى را مىديدند ،

--> ( 1 ) - مغازى ، مترجم ، ج 1 ، ص 207 . ( 2 ) - بحارالانوار ، ج 20 ، ص 129 ؛ سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 106 . ( 3 ) - مغازى ، مترجم ، ج 1 ، ص 175 . ( 4 ) - همان ، ص 177 . ( 5 ) - همان ، ص 212 .